Dobrze skonfigurowany BIOS zapewnia optymalną wydajność i stabilność działania komputera. W poniższym artykule prezentujemy najlepsze ustawienia i dajemy wgląd w sztuczki prawdziwych zawodowców.

Producenci komputerów i płyt głównych wolą iść na pewniaka - największą wagę przykładają do stabilności działania sprzętu. Jednak dość często wykazują się przesadną ostrożnością. Często można wydobyć z peceta większą wydajność, nie powodując uszkodzeń sprzętu. W programie konfiguracyjnym BIOS-u, który przywołuje się przeważnie klawiszem [Del], [F1] lub [F2] przed wczytywaniem systemu, czekają na ciebie liczne opcje. Poniższy materiał podpowiada, które z nich warto zmienić. Producenci pecetów i płyt głównych nabywają BIOS od jednego z markowych producentów, jednak potem sami dokonują wielu modyfikacji. Z tego względu te same funkcje BIOS-u różnią się często nazwą, są umieszczone w odmiennych menu lub na stałe usunięte z programu konfiguracyjnego.

Szybsze uruchamianie

Gdy włączysz komputer, możesz iść na filiżankę kawy. Uruchamianie systemu zajmuje kilka dobrych minut. Jeśli zależy ci na czasie, przyspiesz wczytywanie systemu z poziomu BIOS-u.

1. Bez postu

Funkcja: Quick Power On Self Test
Nazwa alternatywna: Quick Boot
Lokalizacja: Advanced CMOS Features, Boot
Zalecane ustawienie: Enabled

Zanim BIOS zainicjuje sprzęt w komputerze, musi przeprowadzić obszerne testy. Jeśli jesteś pewien, że sprzęt działa bez zarzutu, możesz ograniczyć procedurę POST (Power On Self Test) do najbardziej istotnych czynności. Dzięki temu możesz zaoszczędzić nawet niespełna minutę czasu (największą różnicę zanotujesz w pececie z pamięcią RAM o pojemności powyżej 64 MB). Po wyłączeniu POST-u pamięć robocza jest testowana tylko raz (zamiast trzech razy po włączeniu procedury POST).

Jeżeli nie chcesz na stałe rezygnować z bezpieczeństwa, które zapewniają dogłębne testy POST, lecz mimo tego wolałbyś niekiedy pomijać czasochłonną procedurę, nie uaktywniaj opcji szybkiego uruchamiania (jw.). Gdy na ekranie pojawi się komunikat sygnalizujący diagnozowanie pamięci RAM, naciśnij klawisz [Esc]. W ten sposób przerwiesz testy. Tę prostą sztuczkę docenisz przede wszystkim, gdy będziesz musiał często restartować komputer.

INFORMACJA
Producenci płyt głównych używają takich narzędzi, jak Modbin, aby wybrać, które opcje BIOS-u mają być dostępne dla użytkownika


2. Właściwy dysk

Funkcja: First Boot Device
Nazwa alternatywna: Boot Sequence
Lokalizacja: Advanced BIOS Features, Advanced, Boot
Zalecane ustawienie: HDD:0 lub C:

Za pomocą tego parametru wybiera się napęd, na którym BIOS ma w pierwszej kolejności szukać systemu operacyjnego. Przeważnie system jest zainstalowany na dysku C:, podłączonym jako nadrzędny (master) do głównego kanału EIDE. Wybierz opcję HDD-0, C: lub zawierającą nazwę (etykietę) dysku. Inny napęd startowy wyznacza się tylko wtedy, gdy trzeba wczytać system z innego nośnika, np. dyskietki (opcja Floppy lub A:), napędu CD-ROM (opcja CDROM), zewnętrznego dysku podłączanego przez USB (opcja USB-HDD) lub napędu Zip (opcja ZIP).

Jeśli chcesz uruchomić system ze startowej wtyczki pamięciowej USB, możesz mieć kłopoty ze znalezieniem właściwej opcji w BIOS-ie. Wtyczki USB z kartami pamięciowymi są dość często identyfikowane jako napędy USB. Wówczas należy ustawić opcję USB-FDD, USB-ZIP lub USB-HDD. Szczegółowe informacje zaczerpnij z instrukcji obsługi wtyczki. Jeśli nie znajdziesz w niej stosownej informacji, wypróbuj po kolei wszystkie napędy USB wyszczególnione w BIOS-ie.

INFORMACJA
Napęd startowy powinien być zawsze ustawiony jako pierwszy


3. Dyskietka na spalonym

Funkcja: Boot Up Floppy Seek
Nazwy alternatywne: Seek Floppy, Floppy Drive Seek
Lokalizacja: Advanced BIOS Features, Boot
Zalecane ustawienie: Disabled

BIOS poświęca kilka sekund na sprawdzanie stacji dyskietek. Tymczasem po prawidłowym zainstalowaniu napęd ten nie powinien przysparzać kłopotów. Oszczędź kilka sekund, wyłączając procedurę testową.

4. Turbo Windows

Funkcja: IDE HDD Block Mode
Nazwa alternatywna: HDD Block Mode Sectors
Lokalizacja: Integrated Peripherals
Zalecane ustawienie: Enabled

Wczytywanie systemu w ogromnym stopniu obciąża twardy dysk. Nim dojdzie do uruchomienia Windows, dysk musi dostarczyć procesorowi i pamięci RAM wiele megabajtów danych. Możesz przyspieszyć tę operację, uaktywniając tryb transmisji, w którym dane nie są przenoszone pojedynczymi sektorami, lecz w blokach po kilkanaście lub kilkadziesiąt (zazwyczaj 32) sektorów. W ten sposób przyspieszysz tylko wczytywanie Windows. Po uruchomieniu systemu sięgnie on po swój własny sterownik trybu blokowego.

Maksymalne wykorzystanie procesora

Nowe procesory wymagają wciąż nowych ustawień w BIOS-ie. Dzięki nim można wykorzystać w praktyce nowe dobrodziejstwa oferowane przez AMD, Intela i innych producentów. Najlepszym przykładem jest technologia hiperwątkowości wprowadzona przez Intela. Dzięki niej system traktuje jeden procesor zainstalowany na płycie głównej jako dwa oddzielne (logiczne) procesory. W niektórych zastosowaniach przynosi to znaczny wzrost wydajności.

5. Szybciej równolegle

Funkcja: Hyper-Threading
Nazwy alternatywne: CPU Hyper-Threading, Hyper-Threading Technology, Hyper-Threading Function
Lokalizacja: Advanced Bios Features, Advanced | CPU Configuration
Zalecane ustawienie: Enabled

Opisywana opcja pozwala włączać hiperwątkowość w określonych modelach procesora Pentium 4 - taktowanych z częstotliwością 3,06 GHz przy częstotliwości FSB (Front Side Bus) 533 MHz i we wszystkich modelach z FSB 800 MHz. Dzięki tej funkcji procesor prezentuje się systemowi jako dwa układy logiczne. W ten sposób można uzyskać znaczny wzrost wydajności, korzystając z aplikacji, które pozwalają dzielić się na procesy (wątki), a także podczas użytkowania kilku czy kilkunastu programów jednocześnie.

Hiperwątkowość powinna być obsługiwana nie tylko przez procesor, lecz również przez chipset. Ma to miejsce w przypadku modeli Intel 875P, 865G, 865PE, 865E, a także 850E, 845GE, 845E, 845PE, 845G (tylko B-Stepping) i 845 GV.

Jeśli przed październikiem byłego roku kupiłeś płytę główną z chipsetem, który figuruje na powyższej liście, prawdopodobnie BIOS nie ma funkcji do włączania hiperwątkowości. Jednak chyba można temu zaradzić, aktualizując BIOS. To samo dotyczy chipsetów SiS 655 (B-Stepping), 648FX, R658 (B-Stepping), 648 (B-Stepping), 645DX (B-Stepping), 651 (B-Stepping) i M650 (B-Stepping), a także VIA P4X400. Dodatkowo hiperwątkowość wymaga systemu operacyjnego Windows XP Home Edition lub Professional. Wcześniejsze edycje Windows nie obsługują tej technologii.

Włączanie hiperwątkowości Jeżeli BIOS zawiera funkcję Hyper-Threading, wraz z systemem Windows zostały automatycznie zainstalowane odpowiednie sterowniki. Konieczne jest obsługiwanie przez system trybu ACPI (patrz rozdział "Energooszczędność") i kontrolera APIC (Advanced Programmable Interrupt Controller). Ten ostatni jest odpowiedzialny w systemie wieloprocesorowym za organizowanie żądań przerwań dla poszczególnych procesorów.

Aby sprawdzić, czy sterowniki zostały zainstalowane, przywołaj Menedżer urządzeń i wskaż menu Widok | Urządzenia według połączeń. W wierszu symbolizującym komputer PC z interfejsem ACPI powinna znaleźć się wzmianka o systemie jedno- lub wieloprocesorowym. Gdy włączysz hiperwątkowość z poziomu BIOS-u i wybierzesz w Menedżerze urządzeń menu Widok | Urządzenia według typów, w gałęzi Procesory powinny figurować dwa logiczne układy CPU.

Doinstalowanie hiperwątkowości W gorszej sytuacji znajdziesz się, jeżeli Windows jest już zainstalowany na dysku, lecz brakuje stosownej funkcji w BIOS-ie. Wówczas nie wystarczy jego aktualizacja. Włączenie hiperwątkowości okaże się możliwe tylko wtedy, gdy w Menedżerze urządzeń są wymienione powyżej wpisy. W przeciwnym razie Windows nie wykryje drugiego procesora logicznego. Jeżeli Menedżer urządzeń zamiast komputera jedno- czy wieloprocesorowego wskazuje komputer standardowy lub komputer z interfejsem ACPI, musisz (po zakończeniu czynności aktualizacyjnych) włączyć w BIOS-ie funkcje APIC i ACPI (w obu wypadkach należy ustawić opcję Enabled), a następnie ponownie zainstalować Windows.

INFORMACJA
Jeśli procesor, płyta i system obsługują hiperwątkowość, zaleca się uaktywnić tę opcję w BIOS-ie. Niektóre układy Pentium 4 potrafią emulować dwa procesory.


6. Wieloprocesorowość do oporu

Funkcja: MPS Version Control for OS
Nazwy alternatywne: MPS Revision, MPS Table Version
Lokalizacja: Advanced Bios Features, Advanced | CPU Configuration
Zalecane ustawienie: 1.4

MPS (Multi-Processor Specification) to standard tworzony z myślą o systemach wieloprocesorowych. Informuje system operacyjny o bieżącej konfiguracji komputera. Spośród popularnych obecnie systemów operacyjnych wieloprocesorowość oferują Windows 2000 i XP, a także Linux. Wszystkie obsługują standard MPS w jego rozszerzonej wersji 1.4. Korzystając z któregoś z nich, powinieneś zatem wybrać ustawienie 1.4.

MPS 1.4 jest obsługiwany również przez Windows NT 4. Jeżeli jednak twój system będzie działać niestabilnie po ustawieniu powyższej opcji w BIOS-ie, wybierz MPS 1.1. Pozostałe edycje Windows nie potrafią działać w trybie wieloprocesorowym, więc zmiany przedstawionej funkcji nie mają wpływu na działanie systemu.

Opisywana funkcja jest oferowana nawet przez płyty główne, które dysponują wprawdzie tylko jednym procesorem, lecz obsługują hiperwątkowość (patrz porada 5). Po włączeniu tej technologii procesor udaje przed systemem operacyjnym dwa procesory, a pole MPS Version Control for OS przybiera zwykle domyślną wartość MPS 1.4.

7. Przetaktować Athlon

Funkcja: S2K Bus Driving Strength
Lokalizacja: Advanced | Chip Configuration
Zalecane ustawienie: Auto

Tę opcję możesz znaleźć w BIOS-ie płyt głównych z gniazdem Socket A. S2K oznacza magistralę Athlona. Przedstawiona funkcja służy do regulowania mocy sygnałów danych przesyłanych za pośrednictwem magistrali procesora, która zależy przede wszystkim od układu ścieżek drukowanych na płycie głównej.

Zmiana domyślnego parametru może się przydać tylko w przypadku podkręcenia systemu. Moc sygnałów tranzystora można wówczas ustawiać, podając go w postaci liczby szesnastkowej w polach S2K Strobe P Control i S2K Strobe N Control. W tym wypadku wyższa moc sygnału stabilizuje działanie systemu, bo w wyniku przetaktowania dochodzi do pogorszenia jakości sygnałów ze względu na krótsze cykle taktowania. Natomiast moc sygnału wyższa od nominalnej mocy podanej przez producenta stanowi większe obciążenie dla podzespołów i na dłuższą metę może doprowadzić do ich uszkodzenia.
Porównywalną funkcję do regulowania mocy sygnałów pomiędzy chipsetem i pamięcią DDR znajdziesz w polu DQS Driving Strength.

Więcej porad w drugiej części artykułu...

Autorzy:
Andreas Kroschel
Margit Kuther
Richard Coppola
Thorsten Eggeling

D.F.