Odkąd komputery połączyły się w sieć, zaczęły wymieniać ze sobą informacje i przesyłać dane. Obecnie, gdy Internet stał się siecią globalną, różnorodne pliki krążą po całym świecie. Do ich transmisji wykorzystywany jest specjalny protokół - FTP (skrót od File Transfer Protocol).

Umożliwia on przeciętnemu użytkownikowi manipulowanie plikami na zdalnych komputerach oraz ściąganie plików udostępnianych w tysiącach archiwów. Korzystanie z FTP przynosi wiele korzyści. Pierwszą niewątpliwą zaletą jest bogactwo archiwów na całym świecie. Serwery oferują setki gigabajtów wszelkiego rodzaju programów, plików graficznych i dźwiękowych, animacji oraz wiele, wiele więcej. Rozpoczynając poszukiwanie konkretnego programu lub pliku możemy być prawie pewni, że zostanie to uwieńczone sukcesem. Kolejnym ważnym argumentem przemawiającym za korzystaniem z usługi FTP jest prędkość, z jaką pobierane są pliki. Metoda ta jest o wiele szybsza i bardziej skuteczna w porównaniu ze ściąganiem oprogramowania np. bezpośrednio z witryn WWW. Ma to ogromne znaczenie dla przeciętnego użytkownika korzystającego z sieci przez linię telefoniczną.

FTP umożliwia przesyłanie plików dwoma sposobami - binarnie oraz w trybie ASCII. Pierwszy z nich wysyła do odbiorcy plik nie dokonując w nim żadnych zmian, drugi natomiast zmienia sposób kodowania niektórych bajtów. Trzeba więc pamiętać, aby nie przesyłać plików typowo binarnych (np. archiwów ZIP, plików samowykonywalnych EXE czy plików graficznych) trybem ASCII. Zmiany, jakie zostaną w takim pliku dokonane, sprawią, że nadawać się on będzie wyłącznie do skasowania.

Podczas przesyłania danych możemy wyróżnić dwa podstawowe tryby korzystania z FTP - zwykły, gdy chce-my skorzystać z zasobów konta chronionego (przeważnie hasłem) oraz anonimowy, gdy serwer, na którym znajduje się interesujące nas oprogramowanie jest ogólnodostępny. W trybie zwykłym, aby dostać się do serwera, trzeba mieć odpowiednie uprawnienia, czyli posiadać własne konto oraz hasło. W drugim przypadku określone zasoby udostępnione są wszystkim (w miejscu nazwy użytkownika przeważnie wpisuje się słowo anonymous, zaś hasłem jest nasz adres poczty elektronicznej).

Każdy użytkownik systemu Windows posiada wbudowanego w system klienta FTP. Jest to jednak program pracujący w trybie tekstowym. Uruchamiamy go otwierając menu "Start", wybierając opcję "Uruchom" i z klawiatury wpisując FTP. Jego obsługa może przysparzać wielu kłopotów, zwłaszcza użytkownikom przyzwyczajonym do interfejsu graficznego. Dla wszystkich, którzy jednak chcą spróbować swoich sił, pomocne będzie wpisanie po znaku zachęty komendy help, która wyświetla pomoc w postaci wszystkich poleceń klienta wraz z ich składnią.

Stosunkowo prostą, lecz nieco ograniczającą metodą na pozyskiwanie plików protokołem FTP jest wykorzystanie przeglądarek WWW. Ograniczenia wynikają z tego, że na ogół przeglądarki nie pozwalają skorzystać z innego konta niż anonymous oraz potrafią jedynie ściągać pliki, bez możliwości transmisji w odwrotną stronę. Źle interpretowane są także wszystkie sytuacje nietypowe, kiedy zachodzi konieczność używania funkcji wykraczających poza standardowe możliwości przeglądarki (np. raz zerwane połączenie z serwerem wymaga rozpoczęcia całej procedury ściągania od początku).

Specjalną grupą oprogramowania - dedykowaną do obsługi tego protokołu - są tzw. klienci FTP. Dla Windows istnieje kilka programów tego typu, przeważnie w wersjach shareware. Zasada ich działania jest dosyć prosta. Po uruchomieniu programu musimy zdecydować, z którym serwerem FTP chcemy się połączyć i określić jego typ oraz konto użytkownika (najczęściej jest to anonymous). Po zatwierdzeniu tych zmian następuje proces logowania się do serwera, o czym informują nas pojawiające się wiersze komunikatów. Po uzyskaniu dostępu ukazuje się nam struktura katalogów na zdalnym serwerze. W tym momencie możemy przystąpić do przeglądania oraz pobierania interesującej nas zawartości. Materiały ogólnodostępne znajdują się przeważnie w katalogu pub (public) i z reguły podzielone są tematycznie, tj. pliki graficzne, dźwiękowe i różnego typu programy w ten sposób, aby każdy mógł w miarę szybko i skutecznie dotrzeć do interesujących go danych.

Dostępne obecnie oprogramowanie oferuje kilka metod obsługi protokołu FTP. "Klasyczne" realizują pobieranie danych za pomocą dwóch okien (lewe reprezentuje katalogi lokalne naszego komputera, prawe zaś katalogi serwera). Kopiowanie polega na zaznaczeniu pliku do skopiowania i wskazaniu katalogu docelowego. Polecenia wydawane są za pośrednictwem centralnie umieszczonych przycisków.

Programy tzw. nowej generacji bazują na interfejsach graficznych zbliżonych wyglądem do popularnych menedżerów plików, takich jak systemowy Eksplorator Windows. Wyświetlają jedynie strukturę katalogów zdalnego serwera, zaś kopiowa-nie polega na przeciąganiu ikon bezpośrednio na pulpit lub do okien folderów.

Istnieje również odrębna grupa oprogramowania przeznaczonego do pobierania całych witryn internetowych w celu ich późniejszego przeglądania bez konieczności rzeczywistego połączenia z siecią. Programy te, zwane przeglądarkami off-line, po wskazaniu interesującego nas adresu pobierają całe struktury katalogów wraz z ich zawartością, a następnie zapisują je na dysk lokalny. Po zakończeniu procesu użytkownik może przeglądać zgromadzone w ten sposób zasoby bez fizycznego połączenia z siecią. Pobieranie danych jest skonstruowane tak, aby po ściągnięciu oglądana strona była pełnowartościowa, czyli miała wszystkie elementy, tj. grafikę, dźwięk, animacje, a nawet podłączone do niej zasoby FTP. Zaletą korzystania z tego typu programów jest z pewnością optymalne wykorzystanie czasu potrzebnego podczas połączenia z siecią. Ograniczony jest on do niezbędnego minimum potrzebnego na pobranie danych, natomiast późniejsze ich przeglądanie może trwać kilka godzin bez utraty cennych impulsów telefonicznych.

Kolejną zaletą jest szybkość, a co za tym idzie komfort przeglądania wcześniej pobranych stron. Nowoczesne oprogramowanie jest w stanie otworzyć kilka transmisji, równolegle umożliwiając w ten sposób ściąganie wielu witryn z różnych serwerów w tym samym czasie. Odpowiednie mechanizmy pozwalają wznawiać transmisję w przypadku jej zerwania oraz "dociągać" pozostałe dane.

Równie ważną funkcją przeglądarek off-line są opcje pozwalające zaplanować pobieranie witryn tak, aby proces ściągania mógł się uruchamiać zdalnie w porze najmniejszego obciążenia sieci (np. późno w nocy).

Ostatnim typem programów umożliwiających ściąganie z sieci są tzw. Download Managers. Uruchamiają się przeważnie automatycznie wraz ze startem systemu i rozpoczynają monitorowanie naszych poczynań. Gdy za pomocą przeglądarki internetowej odwiedzimy stronę WWW lub FTP zawierającą oprogramowanie i klikniemy na połączeniu prowadzącym do konkretnego pliku, posunięcie to zostanie przez taki program wykryte i przechwycone. Dalszy proces pobierania będzie nieustannie kontrolowany. W przypadku zerwania połączenia lub nagłego restartu komputera (np. spowodowanego zanikiem napięcia), programy tego typu potrafią odtworzyć połączenie i dokończyć transmisję. Mogą jednocześnie monitorować pobieranie kilkudziesięciu plików z różnych archiwów na całym świecie, mają funkcje pozwalające w każdej chwili przerwać proces pobierania plików i powrócić do niego np. nazajutrz. Natomiast po zakończeniu ściągania potrafią zamknąć system i wyłączyć komputer (przydatne podczas pobierania plików nocą).
 

D.F.